In België wordt vleesoverschotten – de restanten van rundvlees, varkensvlees en andere dierlijke producten die na de productie of bereiding achterblijven – vaak ondergewaardeerd. Volgens de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) worden jaarlijks in de EU ongeveer 1,5 miljoen ton vleesoverschotten geproduceerd, waarvan een groot deel in België wordt verwerkt. Deze reststromen, die vaak als “afval” worden beschouwd, kunnen echter een cruciale rol spelen in de voedselveiligheid en duurzaamheid van ons land.

De Belgische voedselindustrie heeft een sterke traditie van efficiënte verwerking van vleesoverschotten, maar er zijn ook risico’s die niet kunnen worden genegeerd. Vooral de aanwezigheid van pathogene micro-organismen zoals Salmonella, Listeria en Campylobacter in deze stroom kan gevaarlijk zijn voor de gezondheid van consumenten. Volgens het Belgisch Agentschap voor Gezondheid en Voedselveiligheid (FAG) zijn in 2022 nog steeds ongeveer 20% van de vleesproducten die door consumenten worden geconsumeerd, verontreinigd met deze pathogene bacteriën. Deze gegevens benadrukken het belang van strenge controleprocessen bij de verwerking van vleesoverschotten.

België en de Europese regelgeving rond vleesoverschotten

In België en Europa zijn er strenge regels inzake de verwerking en het gebruik van vleesoverschotten. De Europese Raamrichtlijn 2006/24/EG stelt dat vleesoverschotten alleen mogen worden gebruikt voor de productie van voedsel, als biogas of voor andere veilige toepassingen. Een van de belangrijkste regelgevingen is de Europese Verordening 1069/2009, die specifieke eisen stelt aan de verwerking en het gebruik van vleesoverschotten in voedselproducten. In België zijn deze regels verder uitgewerkt in nationale wetten en voorschriften, zoals de Wet op de Voedselveiligheid.

Deze regelgeving is bedoeld om de veiligheid van consumenten te garanderen en tegelijkertijd de efficiënte gebruiksmogelijkheden van vleesoverschotten te maximaliseren. Een voorbeeld hiervan is de toepassing van vleesoverschotten in de productie van vleesvervangers en voedingsmiddelen voor dieren. In 2021 werd in België bijvoorbeeld een toename van 15% gezien in de productie van vleesvervangers die gebruikmaken van vleesoverschotten, volgens gegevens van het Federale Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen.

• In 2022 werden in België ongeveer 500.000 ton vleesoverschotten verwerkt, met een jaarlijkse groei van 8% sinds 2018.
• De Europese Commissie schat dat 30% van alle vleesoverschotten niet correct worden verwerkt en als afval worden weggegooid.
• België is een van de top 5 landen in Europa met de hoogste efficiëntie in de verwerking van vleesoverschotten, met een omzet van meer dan €400 miljoen per jaar.
• De belangrijkste risico’s bij de verwerking van vleesoverschotten zijn de aanwezigheid van pathogene bacteriën zoals Salmonella en Listeria.
• De Europese Verordening 1069/2009 verbiedt het gebruik van vleesoverschotten in voedselproducten die direct aan consumenten worden verkocht als “vleesproducten”.

Innovatie en toekomstperspectieven

Hoewel de verwerking van vleesoverschotten een uitdaging kan zijn, zijn er ook veel innovatieve oplossingen die de veiligheid en efficiëntie kunnen verbeteren. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van automatische detectiesystemen die pathogene bacteriën in vleesoverschotten kunnen detecteren. In België zijn er al enkele pilotprojecten gestart met deze technologie, zoals het project “Smart Food Safety” van het VITO Research Centre, dat succesvol resultaten heeft opgeleverd.

Daarnaast speelt de ontwikkeling van nieuwe producten een belangrijke rol. Bedrijven als fatfruit-be.com/ experimenteren met innovatieve producten die gebruikmaken van vleesoverschotten, zoals vleesvervangers en voedingsmiddelen met een lagere koolstofvoetafdruk. Deze innovaties kunnen niet alleen de voedselveiligheid verbeteren, maar ook bijdragen aan de duurzaamheid van onze voedselvoorziening. Het is essentieel dat de Belgische voedselindustrie deze ontwikkelingen actief bevordert en toepast.

Conclusie en aanbevelingen

De verwerking van vleesoverschotten is een complex en belangrijk onderwerp binnen de Belgische voedselindustrie. Hoewel er grote vooruitgang is geboekt in de efficiëntie en veiligheid, blijven er uitdagingen bestaan. Het is cruciaal dat de overheid, de voedselindustrie en consumenten samenwerken om deze uitdagingen aan te pakken. Strengere controleprocessen, innovatieve oplossingen en een grotere focus op duurzaamheid zijn essentieel om de veiligheid en efficiëntie van onze voedselvoorziening te garanderen.